ดาวเทียมไม่จำเป็นต้องมีขนาดใหญ่เสมอไป สำหรับบางประเทศ ดาวเทียมเล็กคือทั้งห้องเรียนและเครื่องมือเก็บข้อมูลของตนเอง เวที “Small Satellites and Space Applications for Capacity Building and Economic Development Across the Pacific Region” ในงาน Thailand Space Expo 2026 วันที่ 30 ตุลาคม 2569 เวลา 13:00–14:30 น. ณ เวที Plenary นำโจทย์นี้มาคุยร่วมกันระหว่าง Dr. Xuan Huy Le, Deputy Director General ของ Vietnam National Space Center (VNSC), Daniel Rahayel, Chief Science Research Specialist ของ Philippine Space Agency (PhilSA), Prof. Mengu Cho จาก Chiba Institute of Technology, Rei Kawashima, Secretary General ของ UNISEC-Global และ Eva Georgiou, International Relations Lead ของ UKSA ดำเนินรายการโดย Alex da Silva Curiel ด้านพัฒนาธุรกิจของ Surrey Satellite Technology Ltd.

.

“ดาวเทียมที่ขึ้นสู่วงโคจรและทำงานได้สำเร็จ 5 ปีเป็นเรื่องที่ดี แต่ผลลัพธ์ที่แท้จริงและมีค่าที่สุดคือองค์ความรู้และทักษะของบุคลากรที่จะคงอยู่และขับเคลื่อนโครงการอวกาศต่อไปได้นานกว่า 25 ปี” — Daniel Rahayel จาก PhilSA กล่าวถึงบทบาทของดาวเทียมเล็กในการสร้างขีดความสามารถ

.

คุณค่าของดาวเทียมเล็กไม่ได้อยู่ที่ตัวดาวเทียมเพียงลำพัง แต่รวมถึงคนที่ออกแบบ ประกอบ ควบคุม และนำข้อมูลไปใช้ได้จริง ผู้ร่วมเวทีมาจากจุดเริ่มที่ไม่เหมือนกัน ตั้งแต่ VNSC ของเวียดนามและ PhilSA ของฟิลิปปินส์ มหาวิทยาลัยในญี่ปุ่น เครือข่าย UNISEC-Global ไปจนถึงความร่วมมือกับ UKSA บนเวที ผู้ร่วมเสวนาได้เล่าถึง จุดเริ่มต้นของการใช้ดาวเทียมขนาดเล็กมาตอบโจทย์วิกฤตภัยพิบัติประจำถิ่น เช่น พายุไต้ฝุ่นและคลื่นสึนามิ ควบคู่ไปกับการดึงดูดและพัฒนาบุคลากรเฉพาะทางกลับสู่ประเทศ อธิบายเงื่อนไขที่ทำให้โครงการดาวเทียมเล็กเกิดผลด้าน การสั่งสมองค์ความรู้อย่างยั่งยืน ด้วยแนวคิด Lean Satellite ที่ย่นรอบการพัฒนาจากระดับสิบปีลงมาเหลือรายปี การวางระบบ Documentation ที่ทำให้การส่งต่อองค์ความรู้ไม่สะดุดตามรอบหมุนเวียนของนักศึกษา หรือการเปลี่ยนภารกิจแบบโครงการเดี่ยว (Project) ให้กลายเป็นแผนงานระยะยาว (Program) และแลกเปลี่ยนข้อจำกัดเรื่อง ความเหลื่อมล้ำในการเข้าถึงทรัพยากรระหว่างประเทศกำลังพัฒนากับประเทศพัฒนาแล้ว ความพร้อมของโครงสร้างพื้นฐานการทดสอบและ Space Supply Chain ภายในภูมิภาค ตลอดจนการสื่อสารให้สังคมและภาคธุรกิจเข้าใจว่าอวกาศเป็นการลงทุนระยะยาวที่ต้องใช้เวลากว่าทศวรรษจึงจะผลิดอกออกผล พร้อมชี้โอกาสความร่วมมือในภูมิภาคแปซิฟิกว่า ไม่มีประเทศใดก้าวสู่อวกาศได้โดยลำพัง ความร่วมมือทั้งแบบทวิภาคีและพหุภาคีเพื่อแลกเปลี่ยนเทคโนโลยี องค์ความรู้ และข้อมูลสำรวจ คือหัวใจหลักในการก้าวข้ามข้อจำกัดทางภูมิรัฐศาสตร์และขับเคลื่อนเศรษฐกิจร่วมกัน

.

จากมุมมองของหน่วยงาน อีกทั้งมหาวิทยาลัยและเครือข่ายที่มาร่วมเวที สาระสำคัญที่ได้จากการแลกเปลี่ยนครั้งนี้ ได้แก่

เป้าหมายหลักสำหรับชาติต่าง ๆ ในการเข้าถึงเทคโนโลยีดาวเทียมอวกาศขนาดเล็ก: เข้าถึงเทคโนโลยีอวกาศด้วยต้นทุนต่ำลง เฝ้าระวังและเตือนภัยพิบัติล่วงหน้าได้อย่างทันท่วงที (เช่น การแจ้งเตือนสึนามิล่วงหน้า 30 นาทีก่อนปะทะชายฝั่ง หรือการติดตามทิศทางไต้ฝุ่น) และวางรากฐานสู่การพัฒนาโครงข่ายดาวเทียมสื่อสารและสำรวจของตนเอง

ทักษะและโครงสร้างพื้นฐานที่ได้รับคู่กับการพัฒนาดาวเทียม: วิศวกรและนักวิจัยที่เข้าใจการปรับใช้ชิ้นส่วนเชิงพาณิชย์และมาตรฐาน Space Grade, ระบบจัดทำเอกสารและฐานข้อมูลความรู้ที่ส่งต่อง่าย, โครงสร้างพื้นฐานการทดสอบขั้นวิศวกรรม (เช่น Vacuum Chamber) ตลอดจนการพัฒนาเครือข่ายผู้ผลิตในประเทศให้สามารถป้อนชิ้นส่วนเข้าสู่ Space Supply Chain ได้

ตัวอย่างความร่วมมือที่ถูกยกขึ้นมาบนเวที: โครงการความร่วมมือระหว่าง UNISEC-Global และ UN COPUOS เพื่อสร้างโอกาสทางการศึกษา, โครงการความร่วมมือระหว่างฟิลิปปินส์กับญี่ปุ่นในการเตรียมสร้างดาวเทียม Mula-2, และโครงการ International Partnership Programme (IPP) ของ UKSA งบประมาณกว่า 150 ล้านปอนด์ ที่นำเทคโนโลยีดาวเทียมมาช่วยแก้ปัญหาการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศและความมั่นคงทางอาหาร

.

โอกาสทางเศรษฐกิจที่ต่อจากโครงการเหล่านี้: การลดความเสียหายและประหยัดงบประมาณซ่อมบำรุงโครงสร้างพื้นฐานหลังภัยพิบัติลงได้อย่างมหาศาล, การจ้างงานแรงงานทักษะสูงในภาคอวกาศ, การขยายตัวของซัพพลายเออร์และผู้ผลิตชิ้นส่วนในประเทศ, และการดึงดูดทุนมนุษย์ (Talent) ให้กลับมาร่วมขับเคลื่อนอุตสาหกรรมขั้นสูงในบ้านเกิด

.

ร่วมงาน Thailand Space Expo 2026 วันที่ 28–31 ตุลาคม 2569 ณ ICONSIAM Hall ชั้น 7 ICONSIAM กรุงเทพฯ ดูรายละเอียดงานและเวทีเสวนาได้ที่ tsx.gistda.or.th หรือติดตามเนื้อหาน่าสนใจจากงานผ่านโซเชียลมีเดียของ GISTDA