บอร์ดอวกาศแห่งชาติ เห็นชอบ 3 โครงการนำร่อง เข้าร่วมโครงการอาร์เทมิส (Artemis Program) สำรวจดวงจันทร์กับ NASA

เมื่อวันที่ 17 สิงหาคม 2569 คณะกรรมการนโยบายอวกาศแห่งชาติ (กอช.) ได้มีมติเห็นชอบให้ "โครงการอาร์เทมิส (Artemis Program)" ซึ่งเป็นโครงการความร่วมมือสำรวจดวงจันทร์ระหว่างไทยกับ NASA เป็นโครงการสำคัญที่ต้องเร่งดำเนินการภายใต้กิจการอวกาศของประเทศ การประชุมครั้งนี้มี นายพิพัฒน์ รัชกิจประการ รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงคมนาคม เป็นประธาน พร้อมด้วย นายยศชนัน วงศ์สวัสดิ์ รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม และนายไชยชนก ชิดชอบ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม โดยที่ประชุมได้เห็นชอบให้โครงการอาร์เทมิส (Artemis Program) ซึ่งเป็นโครงการที่ไทยร่วมสำรวจดวงจันทร์กับ NASA เป็นโครงการสำคัญที่ต้องเร่งดำเนินการภายใต้กิจการอวกาศของประเทศไทย และมอบให้ GISTDA ประสานงานหลักกับภาคส่วนที่เกี่ยวข้อง รวมถึงหน่วยงานจัดสรรงบประมาณดำเนินการต่อไป

สืบเนื่องจาก ประเทศไทยได้ลงนามเข้าร่วมโครงการอาร์เทมิสไปเมื่อปลายปี 2567 ที่ผ่านมา ต่อมาเมื่อวันที่ 23 มีนาคม 2569 ทาง GISTDA ได้เดินหน้าจัดประชุมเครือข่ายความร่วมมือการวิจัยเทคโนโลยีขั้นสูงด้านการสำรวจอวกาศ เพื่อรวบรวมความเชี่ยวชาญภายในประเทศและร่วมกันกำหนดเป้าหมาย พร้อมกันนี้ ยังได้มีการจัดตั้งคณะทำงานขับเคลื่อนโครงการอาร์เทมิสขึ้น เพื่อเป็นกลไกสำคัญในการกำหนดทิศทาง กลั่นกรองข้อเสนอโครงการ และผลักดันการดำเนินงานของไทยให้เกิดขึ้นจริง

สำหรับทิศทางหลักที่ กอช. ได้เห็นชอบให้เป็นบทบาทของไทยในการร่วมสำรวจดวงจันทร์ครั้งนี้ คือแนวคิด “Thailand’s Advanced Lunar Life Support & Well-being Systems” ซึ่งครอบคลุม 2 กรอบการทำงานหลัก ได้แก่
1. กรอบขีดความสามารถในการสร้างถิ่นฐานบนดวงจันทร์ (Moon Base Capabilities)
2. กรอบเพย์โหลดวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีบนดวงจันทร์ (Lunar Science and Technology Payload)

โดยในช่วงแรกของการดำเนินงาน ซึ่งสอดรับกับช่วงเวลาที่สหรัฐฯ มุ่งเป้าพามนุษย์กลับไปและเริ่มตั้งโครงสร้างพื้นฐานบนดวงจันทร์นั้น ประเทศไทยเตรียมเดินหน้า 3 โครงการนำร่อง ได้แก่
• โครงการที่ 1: ชุดการทดลองระบบขนส่งและเพาะเลี้ยงพืชเพื่อการวิจัยบนดวงจันทร์
• โครงการที่ 2: เครื่องวัดสเปกตรัมบนชิป (Spectrometer on chip) สำหรับตรวจวัดน้ำบนดวงจันทร์
• โครงการที่ 3: ดาวเทียมคิวบ์แซท (CubeSat) เพื่อศึกษาสภาพอวกาศในภารกิจสำรวจอวกาศ

การขับเคลื่อนทั้ง 3 โครงการนำร่องและโครงการอื่นๆ ที่จะตามมาในอนาคต นับเป็นก้าวสำคัญที่จะช่วยยกระดับศักยภาพด้านอวกาศของไทยอย่างก้าวกระโดด ทั้งในมิติของการค้นพบทางวิทยาศาสตร์ การพัฒนาเทคโนโลยี และการส่งเสริมเศรษฐกิจอวกาศ โดยอาศัยการเปิดโอกาสให้ผู้ประกอบการไทยเข้ามามีส่วนร่วมภายใต้กรอบ Triple Helix ที่ผนึกกำลังระหว่างภาครัฐ ภาคเอกชน และสถาบันการศึกษา ยิ่งไปกว่านั้น โครงการอาร์เทมิสยังถือเป็นหมุดหมายสำคัญที่สะท้อนถึงความร่วมมืออันเป็นรูปธรรมระหว่างไทยและสหรัฐฯ ซึ่งจะช่วยสร้างบทบาทของไทยให้เป็นหนึ่งในผู้เล่นด้านอวกาศที่มีศักยภาพบนเวทีโลก

ส่วนความคืบหน้าในปัจจุบัน GISTDA กำลังอยู่ระหว่างการเจรจากับ NASA อย่างต่อเนื่องและเป็นไปได้ด้วยดี ซึ่งคาดว่าจะมีการลงนามในเอกสารข้อผูกพันเพื่อเริ่มต้นดำเนินกิจกรรมร่วมกันอย่างเป็นทางการในเร็วๆ นี้